İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri hızlanıyor

Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesinden sonraki on yılda, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin hızlandığı ortaya çıktı. University College London öncülüğünde ve Dünya Sağlık Örgütü ile iş birliği içinde hazırlanan 2026 Lancet Countdown Raporu, iklim değişikliği ile sağlık arasındaki ilişkiyi 54 gösterge üzerinden küresel olarak değerlendirdi.

Rapor, yıllık ortalama ısıya bağlı ölümlerin önceki on yıla kıyasla yaklaşık yüzde 36 arttığını ortaya koyuyor. 2023 yılında aşırı sıcaklıklar nedeniyle dünya genelinde 710 bin ölüm gerçekleşti ve bu ölümlerin yüzde 70'inden fazlasının insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlı olduğu belirtildi. Ayrıca, kötüleşen kuraklık koşulları, hidrolojik aşırılıklara maruz kalma oranının artması ve sıcaklıkla ilişkili ciddi ekonomik kayıplar da raporda vurgulanan diğer önemli riskler arasında yer aldı.

Buna karşın, rapor temiz enerji yatırımlarında önemli ilerlemelerin kaydedildiğine de dikkat çekiyor. 2025 yılında küresel temiz enerji yatırımları 2,1 trilyon ABD dolarına ulaşarak rekor kırdı. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin azaltılması sayesinde birçok ülkenin her yıl binlerce insanı erken ölümden koruduğu tahmin ediliyor. Ayrıca, ulusal sağlık sistemlerinin iklime uyum sağlaması ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaşması gibi gelişmeler de raporda yer aldı.

Dünya Sağlık Örgütü İklim Değişikliği, Hava Kalitesi ve Enerji ve Sağlık Birimi Başkanı Dr. Diarmid Campbell-Lendrum, iklim değişikliğinin her bölgede sağlığa zarar verdiğini ve bu etkilerin hızlandığını belirtti. Campbell-Lendrum, iklim eyleminin aynı zamanda bir sağlık müdahalesi olduğunu ifade ederek, temiz enerji ve güçlü sağlık sistemlerinin hayat kurtardığını vurguladı. Ülkelerin COP31 öncesinde sağlığı iklim politikalarının merkezine almasının toplumları koruyacağını ve sağlık ile refah açısından anında fayda sağlayacağını dile getirdi.

Raporda, iklim değişikliğinin küresel bir sağlık acil durumu olarak tanınması ve sağlık kaygılarının iklim azaltımı, uyum ve finansman kararlarına entegre edilmesi gerektiği çağrısı yapıldı. Sera gazı emisyonlarının azaltılması, uyum süreçlerinin desteklenmesi ve sağlık sistemlerinin direncini artıracak yatırımların genişletilmesi öncelikler arasında gösterildi. 2026 raporu, 30'dan fazla ülkeden 100'den fazla kurum ve 146 araştırmacının katkısıyla hazırlandı.